Tekenen in Rembrandts tijd - Meesterwerken uit de Hamburger Kunsthalle

• nujij
• Tweet this

Van 21 januari tot en met 22 april 2012 zijn ruim honderd tekeningen van 17de-eeuwse Nederlandse kunstenaars te zien uit de collectie van de Hamburger Kunsthalle. Bijzondere bladen van Rembrandt, maar ook meesterwerken van diverse voorgangers en tijdgenoten worden tentoongesteld. De meeste tekeningen keren voor de eerste maal terug in de stad - in sommige gevallen zelfs het huis - waarin zij zijn ontstaan. De tentoonstelling biedt de unieke gelegenheid om de prachtige en zeer fragiele werken op papier te bewonderen, alvorens zij weer voor lange tijd zullen worden opgeborgen.

Rembrandt

Een aantal van de tentoongestelde tekeningen heeft een bijzondere relatie met het grafische oeuvre van Rembrandt. Rembrandt van Rijn (1606-1669) was naast schilder en tekenaar vooral ook etser. Opmerkelijk genoeg zijn er van zijn hand slechts weinig getekende voorstudies voor zijn prenten overgeleverd, maar de Hamburger Kunsthalle bezit er twee: de voorstudies voor de prenten Hiëronymus in een Italiaans landschap en Christus in de hof van Gethsemane. Beide prenten bevinden zich in de collectie van het Rembrandthuis en in de tentoonstelling zullen deze prenten naast hun voorstudies worden getoond.

Tekenen in Rembrandts tijd

De tentoonstelling bestaat uit twee delen: bladen van Rembrandt en zijn school en een brede selectie van tekeningen van kunstenaars uit Rembrandts tijd. Aan de hand van landschappen, boomportretten, genretaferelen, figuurstudies, portretten, zeestukken en Amsterdamse stadsgezichten krijgt de bezoeker een representatief overzicht van de 17de-eeuwse tekenkunst in de noordelijke Nederlanden. Opvallend daarbij is de hoge kwaliteit van de bladen en de grote verscheidenheid aan onderwerpen, tekenstijlen en technieken. Ook zal de bezoeker inzicht krijgen in de verschillende functies van tekeningen zoals voorstudies voor prenten of schilderijen, schetsen die als geheugensteun konden dienen bij ander werk, dagboekachtige getekende notities en natuurlijk ook tekeningen die als zelfstandige kunstwerken bedoeld zijn.

De Hamburger Kunsthalle

De tekeningenverzameling van de Kunsthalle behoort tot de belangrijkste in de wereld. Met name de 17de-eeuwse Nederlandse kunstenaars, onder wie Rembrandt, zijn ruimschoots vertegenwoordigd met bladen van uitzonderlijk hoge kwaliteit. De basis voor deze hoogwaardige collectie werd gelegd door het legaat van de 19de-eeuwse Hamburgse kunstverzamelaar en -handelaar Georg Ernst Harzen. Bij zijn overlijden in 1863 liet hij 51 schilderijen en zo’n 30.000 werken op papier (waaronder 800 Nederlandse en Vlaamse tekeningen) na aan het toen nog te stichten museum. Zes jaar na het overlijden van Harzen, in 1869, opende de Kunsthalle haar deuren. De collectie is uitgebreid en aangevuld door latere aankopen en schenkingen, en tegenwoordig telt alleen de collectie Nederlandse tekeningen tussen 1450 en 1850 al bijna 1400 bladen.

Aanleiding

Het verschijnen in 2011 van een uitvoerige bestandscatalogus van de Nederlandse tekeningen in de Hamburger Kunsthalle was de aanleiding voor de organisatie van drie tentoonstellingen met selecties uit deze rijke verzameling. Eerder was er een brede selectie bladen van Noord- en Zuid-Nederlandse kunstenaars te zien in De Fondation Custodia in Parijs. De Hamburger Kunsthalle toonde in de zomer een ruime keuze uit eigen collectie. Het Rembrandthuis toont nu meer dan 100 meesterwerken uit deze verzameling, waarbij het accent vanzelfsprekend op Rembrandt en de kunstenaars uit zijn omgeving ligt.

Publicaties

De bestandscatalogus die begin 2011 in Hamburg is verschenen, een driedelig wetenschappelijk naslagwerk waarin alle tekeningen uit de collectie uitvoerig worden behandeld en in zwart-wit zijn afgebeeld, wordt in de museumwinkel verkocht. Tevens zal een speciale publicatie bij de tentoonstelling verkrijgbaar zijn: Tekenen in Rembrandts tijd. Meesterwerken uit de Hamburger Kunsthalle, met de ruim 100 meesterwerken die in de tentoonstelling te zien zijn in kleur afgebeeld.