Grote Franse Pendule met Sèvres porselein Pendule, dite des Repas Antiques

Grote Franse Pendule met Sèvres porselein Pendule, dite des Repas Antiques

Prijs: Prijs op aanvraag

Aangeboden door Kollenburg Antiquairs BV



Grote Franse Pendule met Sèvres porselein Pendule, dite des Repas Antiques Grote Franse Pendule met Sèvres porselein Pendule, dite des Repas Antiques Grote Franse Pendule met Sèvres porselein Pendule, dite des Repas Antiques Grote Franse Pendule met Sèvres porselein Pendule, dite des Repas Antiques Grote Franse Pendule met Sèvres porselein Pendule, dite des Repas Antiques Grote Franse Pendule met Sèvres porselein Pendule, dite des Repas Antiques

Ontwerp van Jean Charles François Leloy
Uurwerk gesigneerd: CHAUDÉ Hger DU ROI A PARIS AN 1842
Centrale plaque gesigneerd: Moriot 1842 d’apres Beranger
Biscuit Apollo buste gedateerd 1842
Bronzen gemerkt : JOUIN   (werkzaam in Parijs 1840 als bronzier)

Verzilverd-koperen deur op de achterzijde met gegraveerde opdracht:

Donnée par LL. MM.
le Roi et la Reine des Français
le 1er  Xbre 1842
à Mr le Mis D’ALIGRE
Pair de France de 1815

Le Mis d’Aligre avoit offert
partie du Terrain
sur lequel repose
le Duc d’Orleans


Uurwerk
De pendule heeft een uurwerk met een gangduur van veertien dagen, lopend op een Graham-gang. Het uurwerk heeft drie veertrommels waarvan een voor het gaandwerk, één voor het slagwerk en een voor het kwartier-slagwerk. De slagwerken hebben op de achterplatine beide een afzonderlijke sluitschijf. De slagwerken slaan op drie bellen. Op de achterplatine is de klok gesigneerd: CHAUDÉ HGER DU ROI A PARIS AN 1842
Porseleinen wijzerplaat met aanduiding van de uren in Gouden Romeinse cijfers. De minuten worden aangeduid met streepjes. Twee geblauwde Bréguet-wijzers.

Hoewel Chaudé de titel Horloger du Roi voerde is er weinig van hem bekend. Chaudé werkte samen met  Nicholas Matthieu Rieussec (1781-1866) en zette zijn bedrijf voort onder de naam Rieussec-Chaudé. De onderneming stond bekend om zijn buitengewone uitvindingen en uurwerken van zeer hoge kwaliteit.

Beschrijving van de pendule
Een zeer grote pendule met porseleinen plaquettes uit de fabriek van Sèvres. Op de voorzijde een voorstelling van een ‘repas antique’ een feestmaal in de oudheid. De wijzerplaat erboven wordt omgeven door twee hoornen des overvloeds in bas-reliëf biscuitporselein op een groen fond. Bovenop de klok staat een gekroonde buste van Apollo van biscuitporselein gedateerd 1842. Een wereldbol met laurierbladeren van verguld brons bekroont de pendule. Op de zijkanten verbeeldingen van Vertumnus en Pomona en Bacchus en Ceres in vuurvergulde omlijstingen. De buitengewone kwaliteit van de uitvoering van het porselein laat zien dat de fabriek van Sèvres in de negentiende eeuw nog steeds tot de top behoorde. Bovendien geeft het aan dat voor deze opdracht kosten noch moeite gespaard zijn.
Deze gigantische klok had de koning voor zijn eigen eetzaal in het kasteel van St .Cloud besteld samen met twee coupes. De eerste ontwerpen (zie afbeelding) werden in de jaren 1840-1842 door Leloy vervaardigd. Jean-Charles-François Leloy was ontwerper/ tekenaar en 'ornemaniste' (gespecialiseerd in het schilderen van ornamenten) voor de fabriek van Sèvres in de periode 1818-1844. Hij ontwierp veel voor de koning waaronder diverse serviezen. Een van zijn ontwerpen was het servies Ordinaire Fontainebleau; een ontwerp met een geometrisch sterrenmotief dat paste bij de renaissancearchitectuur van Fontainebleau. Het werd zo populair dat het gedurende de gehele negentiende eeuw geproduceerd is in de fabriek van Sèvres en gekopieerd werd door andere fabrieken. Leloy is ook de ontwerper van de beroemde ‘Clodion’ vazen die nu in Het Louvre staan.
Voor het eerste ontwerp kreeg Leloy in juli 1840 een bedrag van 110 Francs betaald. in oktober en november 1841 kreeg hij nog een 60 Francs voor meerdere detailtekeningen voor de uitvoering van de details. Op de ontwerptekening die helaas in een slechte toestand is, staat: Pendule dite des repas antiques exécuté de la salle à manger du palais de Saint-Cloud
Ofwel: voor de eetzaal van het paleis van Saint-Cloud uitgevoerd.
De voorwerpen op de klok en de plaquettes verbeelden dan ook typisch zaken die met een copieus diner te maken hebben. De hoorn des overvloeds bekroont het diner van de oudheid waar antieke helden aanliggen om zich te laven aan wijn en te vullen met fruit en andere etenswaren.
De architecturale vorm van de klok met de grote halfronde boog als afsluiting boven de klok doet denken aan een kerkgebouw of stationshal. Omstreeks 1840 was dit een hypermodern gebouw. Deze imposante klok was daar mogelijk een verwijzing naar.
De plaquettes werden in 1842 beschilderd door Moriot naar ontwerpen van Beranger.
Nicolas-Marie Moriot (1788–1852) was werkzaam in de fabriek van ca 1828-1848. Hij was gespecialiseerd in het schilderen van historische voorstellingen. De plaquettes op deze klok zijn typerend voor zijn werk.
Antoine Beranger (1785-1867) is vooral bekend geworden als ontwerper voor de fabriek van Sèvres. Al in 1808 werd hij door de directeur Brongniart aangeprezen bij de intendant general van de Keizer als een jonge man die wellicht nog onbekend was maar zeer talentvol en veelbelovend. Beranger ontwierp en beschilderde zeer veel porselein in Sèvres, maar schilderde daarnaast ook schilderijen die hij tentoonstelde in de Salons van Parijs tussen 1814 en 1849.
Zijn ontwerp voor het repas antique is niet teruggevonden in het archief van Sèvres. Mogelijk heeft Moriot de voorstelling naar een prent of schilderij van Beranger geschilderd.
Op 15 april 1842 werd de klok geleverd aan het magazijn. Als verkoopprijs voor de klok wordt 12000 francs op een kostprijs van 10517 Francs genoemd. (Inventarisboek  (101v0 -15)
De coupes volgen twee weken later en hebben een verkoopprijs van 2000 francs per stuk.
Uiteindelijk worden de coupes op 17 december 1842 geleverd aan het paleis van St Cloud. Voorwerpen bleven enkele tijd in het magazijn, dat tevens als winkel diende, staan om klanten te bewegen hetzelfde te bestellen. Iets wat voor de coupes gebeurde.
De klok werd echter nooit geleverd aan de koning voor St Cloud, dit terwijl toch duidelijk op de ontwerptekening staat dat de klok was uitgevoerd voor dit paleis. De verzilverd-bronzen deur aan de achterzijde van de klok beschrijft dat dit voorwerp is geschonken door de koning en koningin der Fransen aan de Marquis d’Aligre. De reden van de schenking staat op de achterzijde vermeldt. Het is een droevig verhaal.
Prins Ferdinand Philippe d’Orleans (1810-1842) was de troonopvolger van Frankrijk. Hij was getrouwd met Helene van Mecklenburg Schwerin en had twee kinderen. Op deze dag verliet hij het paleis Tuilerien om zijn ouders(de koning) te begroeten in Neuilly -sur-Seine. Hij koos een open koets getrokken door twee paarden. Bij Sablonville (tegenwoordig staat hier het palais des congrès in Porte Maillot) verloor hij de controle over de paarden en viel hij van de koets waarbij hij zijn schedel brak. De prins werd buiten bewustzijn naar een achterkamer in een nabijgelegen kruidenierswinkel gebracht. Hier overleed hij een paar uur later in het bijzijn van zijn allerijl bijeengeroepen familie.
De dood van de troonopvolger dompelde het land in diepe rouw. De Marquis d’Aligre schonk het stuk grond waarop de winkel staat aan Frankrijk om er een herdenkingskapel te bouwen: de  Chapelle Royal Saint Ferdinand later omgedoopt tot  de Notre Dame de la compassion.
Hier werd Ferdinand van Frankrijk herdacht. Hij werd uiteindelijk in de Koninklijke grafkapel in Dreux begraven.
De herinneringskapel  in de vorm van een Grieks kruis is ontworpen door Pierre Francois Fontaine (de architect van de Arc de Triomphe). Het heeft een geveluiterlijk dat waarschijnlijk niet toevallig aan onze klok doet denken. In een neo-byzantynse architectuur opgetrokken van natuursteen is dit gebouw in 1968 afgebroken en 100 meter verder weer opgebouwd om ruimte te maken voor het palais des congrès Porte Maillot

Volgens het archief van Sèvres werd de klok in opdracht van de intendant général le comte de Montalivet geleverd aan de Marquis d’ Aligre op 19 november 1842. (archief van Sèvres (Vbb 10, fol19v). Deze comte de Montalivet was als intendant général de la liste civil van 1839 tot 1848 verantwoordelijk voor de oprichting van het Museum van Versailles, de uitbreiding van het Louvre, en de restauraties van de kastelen van Fontainebleau, Pau en Saint-Cloud. Daarmee kon hij namens de koning en koningin het geschenk regelen voor de Marquis d’Aligre dat eigenlijk bestemd was voor de eetzaal van St. Cloud.

De ontvanger van de klok
Étienne-Jean-François-Charles, 6e marquis d'Aligre (Parijs 20 februari 1770 - 11 maart 1847 Parijs) was een Franse politicus. Tijdens de revolutie ontvluchtte hij Frankrijk om in 1798 terug te keren en de immense erfenis van zijn ouders op te eisen. Onder het bewind van Napoleon was hij bijvoorbeeld kamerheer van Pauline Bonaparte. In 1815 werd hij benoemd tot Pair de France (een soort eerste kamer van Frankrijk). Hij bezat ondermeer 21.000 hectare grond in de regio Bordeaux. In 1804 kocht hij het Chateau des Vaux en verbouwde het intensief. Hij had slechts één dochter uit zijn eerste huwelijk, met Marie de Godefroy de Senneville, genaamd Étiennette d'Aligre, die trouwde met de markies de Pomereu. Hun kinderen droegen voortaan de naam "Pomereu d'Aligre" en erfden de titel "Marquis d'Aligre". De marquis d’Aligre was in zijn tweede huwelijk (1810) getrouwd met Louise Charlotte Aglaé Camus de Pontcarré. Met zijn vrouw schenkt de markies een deel van zijn eigendom voor liefdadigheidswerken zoals de oprichting van gevangenissen of ziekenhuizen. Hij is met name verantwoordelijk voor de Aligre Foundation in Chartres, het Aligre-ziekenhuis in Bonneval (Eure-et-Loir), het Bourbon-Lancy-ziekenhuis (Saône-et-Loire) en het Aligre-ziekenhuis in Château-Chinon (Nièvre).

De klok werd geveild in de eerste van twee nalatenschapsveilingen van de Marquis d’Aligre die in het woonhuis aan de Rue d’Anjou Saint-Honoré nummer 43 in Parijs in 1848 en 1849 werden gehouden (22-24 november 1848, 23-25 januari 1849, de laatste lotjes werden in maart 1850 verkocht). In deze veilingen zitten tussen alle meubels, bronzen, marmeren beelden en serviezen wel dertig pendules en klokken. Lotnummer 209 beschrijft: Porcelaine de Sèvres.- Une grande pendule en porcelaine de Sèvres moderne, de forme monumentale, ornée de tres belles peintures, et richement montée en bronze doré.
Omdat de tweede veiling alleen de eerste etage omvatte, kan worden aangenomen dat de klok op de begane grond van het Hotel Aligre in een van de zalen een ereplaats heeft ingenomen.

Literatuur:
B. Chevallier e.a. Les Sèvres de Fontainebleau: porcelaines, terres vernissées, émaux, vitraux (pièces entrées de 1804 à 1904), Parijs 1996,  p.114
Anne Perrin Khelissa, “La carrière de Jean-Charles-François Leloy, dessinateur à la Manufacture de Sèvres entre 1818 et 1844", no. 19 (2010), Sèvres. Revue de la Société des Amis du musée national de céramique, pp. 69-88.
 
Provenance:
Besteld door Louis Philippe I, Koning van Frankrijk  voor het kasteel Saint Cloud samen met twee coupes,
Geschenk aan Monsieur Marquis d’Aligre geleverd dd. 29 november 1842
Veiling Succesion Aligre, 22-24 november 1848, Ridel Parijs, lot 209
Veiling Palais d'Orsay, 25 November 1977, lot 89
particuliere verzameling Europa

 
Periode
1842
Materiaal
Vuurverguld en gepatineerd brons, Sèvres porselein
Referentie
100-448
Afmetingen
100 x 50 x 30.5 cm

Aangeboden door

Kollenburg Antiquairs BV

Postbus 171
5688 ZK Oirschot
Nederland

+31 499578037
+31 655822218
http://www.kollenburgantiquairs.com/

Gallerie profiel

Ontdek ook


Volg ArtListings


Site by Artimin